Rau mùi

Coriandrum sativum

Độ khó: easyHọ: ApiaceaeRau mùiNgò ríNgòHồ tuyCorianderCilantro

Rau mùi hay ngò rí (Coriandrum sativum), họ Hoa tán (Apiaceae), là rau gia vị nhỏ nhất nhưng quen thuộc nhất với người Việt — không thể thiếu trong phở, bún thang, gỏi, chấm cuốn. Cây thân thảo cao 30–80cm, lá kép xẻ rất nhỏ (lá non) hoặc xẻ sâu hơn (lá già); hoa nhỏ trắng xếp thành tán kép; quả nhỏ tròn 3–5mm chứa 2 hạt — hạt rau mùi là gia vị khô khác biệt (mùi cam quýt, có mặt trong garam masala, sốt curry). Hai phần dùng khác nhau: lá tươi (cilantro — mùi hăng đặc trưng) và hạt khô (coriander seed — mùi ấm, ngọt, không hăng). Lưu ý: khoảng 10% dân số có gen OR6A2 nhạy cảm với aldehyde của lá rau mùi, cảm thấy ‘vị xà phòng’ — đây là phản ứng di truyền, không phải do rau bị hư.

Hướng dẫn chăm sóc

vietnam

Ánh sáng: Nắng đủ 4–6h/ngày, mùa hè cần che lưới 50% giảm nhiệt — cây không sốc nhiệt, kéo dài thời gian ra hoa.
Tưới nước: Tưới sương hoặc tưới nhẹ phun mưa, mỗi 1–2 lần/ngày. Tránh tưới đẫm làm rạp cây non. Giữ ẩm đều suốt vụ.
Đất trồng: Đất thịt nhẹ, đất phù sa giàu mùn, pH 6.0–7.5. Cày bừa nhỏ kỹ, lên luống cao 15cm rộng 1m. Gieo vãi đều mật độ 1–1.5g hạt/m² hoặc gieo hàng cách hàng 15cm.
Bón phân: Bón lót 2kg phân chuồng hoai/m² + 30g lân + 10g vôi (đất chua). Sau 10 ngày tưới phân chuồng pha loãng 1:15 hoặc phân bón lá 30-10-10 mỗi tuần/lần. Tránh đạm cao làm cây yếu, dễ rạp.
Nhân giống: Gieo hạt — chà nhẹ làm vỡ vỏ ngoài (mỗi quả 2 hạt dính nhau) để mầm đều, ngâm 4–6h nước ấm trước gieo. Hạt nảy mầm sau 7–14 ngày tuỳ nhiệt độ. Tỉa cây con khi 2 lá thật, giữ cây cách cây 5–8cm.
Thu hoạch: Rau ăn lá: nhổ cả cây khi 25–30cm cao hoặc cắt cách gốc 2cm để tái sinh. Thu lứa đầu sau 30–40 ngày, có thể thu 2–3 lứa. Hạt: để cây ra hoa-kết quả-quả khô vàng nâu (90–120 ngày), cắt cả cây, phơi nắng, đập lấy hạt, sàng sạch, phơi tiếp đến ẩm độ ≤10% bảo quản.