Cây giống ngũ trảo

Ngũ trảo chuẩn giống, khỏe mạnh tại nhà vườn Hải Đăng.

Sửa chính tả và điều chỉnh lại nội dung: 21/3/2025;

Cây ngũ trảo hay còn gọi là chân chim, hoang kinh, ô liên mẫu, ngũ trảo răng cưa, tên tiếng Anh là Chinese chaste tree, five-leaved chaste tree, horseshoe vitex, nisinda (danh pháp khoa học là Vitex negundo L.) là một loài thực vật có hoa năm trong chi Vitex thuộc họ Hoa môi Lamiaceae.

Được biết chi Vitex /ˈvaɪtɛks/ là một chi thực vật có hoa trong họ Hoa môi Lamiaceae. Chi này hiện có khoảng 250 loài. Các tên phổ biến khác bao gồm “chaste tree” hoặc “chastetree”, theo thông lệ là dùng để chỉ loài V. agnus-castus nhưng cũng thường được áp dụng cho một số các loài khác.

Các loài trong chi Vitex có nguồn gốc ở khắp các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, với một số loài ở vùng ôn đới của lục địa Á – Âu và một loài ở New Zealand.

Khoảng 18 loài được biết đến là có sử dụng trong nghề làm vườn. Vitex agnus-castus và Vitex negundo là 2 loài thường được trồng ở vùng khí hậu ôn đới. Khoảng sáu loại khác thì thấy được trồng ở vùng nhiệt đới. Hầu hết các loài trong chi được trồng làm cảnh. Số khác cung cấp gỗ xây kiến trúc cho giá trị cao. Các cành dễ uốn của một số loài được sử dụng trong việc đan rổ. Ngoài ra tinh dầu của một số loài còn được ứng dụng trong y học hoặc đuổi muỗi. 

Mô tả cây ngũ trảo

Ngũ trảo là một loại cây bụi phân nhánh nhiều hoặc cây gỗ nhỏ cao từ 2 đến 8 m. Vỏ cây màu nâu đỏ, cành non hình vuông. Lá kép hình chân vịt, mọc đối, với 5 lá chét hình mũi mác (đôi khi là ba), tổng thể lá giống như 5 cái móng chim nên được gọi là ngũ trảo. Mỗi lá chét dài khoảng 4 đến 10 cm, với lá chét ở chính giữa có kích thước lớn nhất và có cuống dài, lá chét bên nhỏ hơn kèm cuống ngắn. Mép nguyên hay răng cưa hoặc khía răng cưa, mặt trên màu xanh lục sẫm, mặt dưới phủ một lớp lông mịn màu trắng bạc. Hoa mọc thành cụm hình chùy dài từ 10 đến 20 cm, có màu từ trắng đến xanh lam. Các cánh hoa có độ dài khác nhau, với thùy dưới ở giữa là dài nhất. Cả tràng hoa và đài hoa đều được bao phủ bởi lớp lông dày. Quả ngũ trảo là dạng quả mọng có màu vàng đen hoặc đen, đỉnh quả thường lõm, có đài bao bọc, bên trong chứa 4 hạt. Mùa quả từ từ tháng 5 – 7.

Thông tin thêm

V. negundo có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới Đông và Nam Phi hay Châu Á. Các quốc gia được coi là bản địa của loài bao gồm Afghanistan, Bangladesh, Bhutan, Campuchia, Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Kenya, Madagascar, Malaysia, Mozambique, Myanmar, Nepal, Pakistan, Philippines, Sri Lanka, Đài Loan, Tanzania, Thái Lan, và Việt Nam.

Ở nước ta, cây ngũ trảo mọc hoang và được trồng từ Lạng Sơn, Quảng Ninh, Bắc Thái, Hà Tây, Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Thừa Thiên – Huế, Quảng Nam – Đà Nẵng, Bình Định tới Sông Bé, Tiền Giang, Kiên Giang. Trồng bằng hạt hoặc bằng cành vào đầu mùa mưa. Thu hái lá, rễ, vỏ quanh năm, dùng tươi hay phơi khô. Quả thu hái vào mùa hè thu, phơi khô dùng dần.

Cây ngũ trảo có tác dụng gì ?

Lá vị cay, mùi thơm, tính bình, có tác dụng giải biểu, hoá thấp, lợi tiểu, điều kinh và trừ giun. Quả vị cay đắng, tính ấm, có tác dụng khư phong, trừ đàm, hành khí, giảm đau, trừ giun. Rễ bổ, hạ nhiệt và làm long đờm. Vỏ cây kích thích tiêu hoá và làm long đờm.

Lá được dùng trị nhức mỏi gân cốt, trị sốt cách nhật, dùng tắm trị phù thũng, bán thân bất toại và bại liệt. Nấu lá xông hoặc dùng lá khô làm thuốc hút cho bớt nhức đầu. Sắc uống chữa đau lâu, đái ra máu, sưng mình mẩy, viêm ruột và trị lỵ. Có người dùng lá tươi lót xuống giường thành đệm nằm cho bớt nhức mỏi và đắp hòn dái sưng đau (thiên truỵ). Ở Trung Quốc, lá được dùng trị cảm mạo, viêm ruột và trị lỵ. Ở Ấn Độ, người ta dùng lá khô quấn thuốc hút trị đau đầu và xuất tiết.

Quả, hạt sắc nước cho phụ nữ uống chữa kinh nguyệt khó khăn, không đều, bạch đới và cũng dùng uống cho ra mồ hôi, bớt nhức đầu. Còn dùng trị bệnh về tim và hen suyễn. Người ta cho rằng nó có tính chất làm bền răng, giảm đau đầu, đau mắt, đau tai. Ở Trung Quốc, quả được dùng trị cảm mạo, ho đờm, thở khò khè, nhức mỏi sốt rét, đau dạ dày, sa bọng đái và bệnh trĩ.

Ở Ấn Độ, người ta dùng quả làm thuốc trị giun.

Rễ dùng sắc nước uống trị bệnh sốt rét và giã nát lấy nước uống làm thuốc trị ho.

Vỏ cây giúp làm ăn ngon cơm, dễ tiêu hoá và cũng dùng chữa hen suyễn.

Thường dùng 2 – 4g hạt, 30g rễ, 40 – 80g lá tươi sắc uống. Dùng ngoài không kể liều lượng.

Nguồn: Hoàng kinh – thầy thuốc của bạn

Bài thuốc sử dụng dược liệu ngũ trảo

Lưu ý: Dưới đây đa phần là những bài thuốc dân gian, tính hiệu quả có thể phụ thuộc vào cơ địa của mỗi người. Do vậy cần tham khảo ý kiến của các chuyên gia trước khi sử dụng.

Phòng ngừa viêm ruột, sốt rét, trúng độc

Dùng lá ngũ trảo non thu hái vào đầu mùa hạ, phơi âm can đến khi khô. Mỗi lần dùng 5 – 10 gram, hãm nước sôi, dùng uống như trà.

Điều trị cảm mạo, phong hàn

Sử dụng 30 gram lá ngũ trảo, hành tăm 6 gram, Gừng tươi 6 gram, sắc thành thuốc, chia thành 2 lần uống trong ngày khi thuốc còn ấm. Mỗi ngày uống 1 thang liên tục trong 1 – 3 ngày.

Chữa lỵ trực khuẩn, bệnh viêm ruột, hỗ trợ tiêu hóa kém

Sử dụng quả (hạt) ngũ trảo 500 gram, men rượu 30 gram, mang đi sao vàng, tán thành bột mịn, sau đó cho thêm 250 gram đường kính trộn đều. Mỗi lần dùng uống 6 gram, mỗi ngày uống 3 – 4 lần, liên tục trong 3 – 5 ngày.

Chữa vết thương do bỏng lửa nhẹ

Sử dụng cành ngũ trảo băm nhỏ, sao cháy tồn tính, tán thành bột mịn, sau trộn đều với dầu mè hay dầu sở. Dùng bôi lên vết thương, mỗi ngày 1 – 2 lần cho đến khi vết thương lành hẳn.

Chữa cảm lạnh đau dạ dày hoặc cảm nắng đau bụng

Dùng 15 gram lá ngũ trảo tươi, 10 gram đọt non nghiền nhẵn, sắc thành thuốc, dùng uống.

Ngoài ra có thể sử dụng quả Ngũ trảo tán thành bột. Mỗi ngày dùng uống 6 gram.

Chữa mề đay mẩn ngứa, ngứa ngoài da

Sử dụng lá ngũ trảo tươi nấu nước, dùng ngâm, tắm vùng da bệnh.

Điều trị hen suyễn do nhiễm lạnh

Dùng quả ngũ trảo tươi sấy khô, tán thành bột mịn. Mỗi lần dùng uống 6 gram, ngày uống 3 lần.

Điều trị bệnh giun chỉ

Sử dụng 30 gram rễ ngũ trảo, thái thành phiến mỏng, tẩm rượu, sao vàng, sắc thành nước uống trước bữa ăn chiều.

Chữa rắn độc cắn, toàn thân phù mọng nước

Sử dụng một lượng vừa đủ lá Ngũ trảo non, giã nhuyễn, vắt lấy nước cốt thoa vào phần mọng nước. Phần bã lá đắp lên vết rắn cắn để hút nọc độc. Sau đó đưa người bệnh đến bệnh viện để kiểm tra.

Chữa trào ngược dạ dày, xuất huyết dạ dày

Sử dụng 60 gram rễ ngũ trảo, 30 gram tiên hạc thảo và 1 con gà mái. Gà mái làm sạch, bỏ đầu, chân và nội tạng. Sau đó cho dược liệu vào phần bụng của gà, hấp cách thủy đến khi gà chín thì bỏ bã thuốc và chia thành nhiều lần dùng ăn trong ngày.

Chữa viêm phế quản mạn tính

Sử dụng 15 gram quả ngũ trảo, 10 gram lá nhót, 15 gram bồ công anh, 6 gram trần bì sắc thành thuốc, dùng uống 2 lần mỗi ngày. Mỗi ngày sử dụng 1 thang liên tục trong 5 – 7 ngày.

Chữa trẻ em nhiều đờm dãi tắc đường thở, kinh phong

Sử dụng nước cốt lá ngũ trảo và nước cốt măng tre tươi, mỗi vị 50 ml hòa cùng 3 – 5 giọt gừng tươi, thêm nước sôi để nguội, cho trẻ uống 2 – 3 lần trong ngày.

Chữa viêm dạ dày, viêm ruột cấp tính, tiêu chảy, nôn mửa

Sử dụng lá ngũ trảo, chế bán hạ, hoắc hương, nghể nhẵn, mỗi vị đều 20 gram, sắc thành thuốc dùng uống 2 lần trong ngày.

Chữa đau bụng kinh ở phụ nữ

Sử dụng 16 – 40 gram lá ngũ trảo nấu cùng 500 ml nước, đến khi cạn còn 200 ml thì chia thành 2 lần uống trong ngày. Sử dụng liên tục trong 10 ngày trước chu kỳ kinh nguyệt.

Trị cảm mạo, nhức đầu, sổ mũi, sốt cao

Dùng lá ngũ trảo 100 gram, 40 gram lá cam, lá bưởi, lá chanh, lá sả, ngải cứu, mỗi vị 20 gram, nâu cùng 5 lít nước, dùng xông hơi.

Kích thích tiêu hóa, giúp ăn ngon miệng

Sử dụng 12 gram vỏ cây ngũ trảo, rửa sạch, cắt thành đoạn nhỏ, sắc thành thuốc, uống khi còn nóng và trước bữa ăn 30 phút.

Chữa đau lưng do gai cột sống

Dùng lá ngũ trảo, lá cây đại tướng quân và bồ công anh, phân lượng bằng nhau, mang đi giã nát với một ít muối. Sau đó trộn với rượu trắng (khoảng 40 độ) rồi xào nóng lên, dùng đắp vào vị trí cột sống bị đau.

Cây ngũ trảo bán ở đâu uy tín ?

Địa chỉ: Ngách 68/45, ngõ 68, đường Nguyễn Văn Linh, phường Long Biên, thành phố Hà Nội.

• Quý khách xin vui lòng liên hệ với Cây cảnh Hải Đăng để được các chuyên viên của chúng tôi tư vấn lựa chọn sản phẩm cây ngũ trảo giống phù hợp.
• Chúng tôi sẽ chụp ảnh sản phẩm cho quý khách nếu có yêu cầu.
• Chúng tôi sẽ kiểm tra kỹ hàng hóa đảm bảo chất lượng và đúng quy cách trước khi giao.
• Quý khách ở xa vui lòng tiến hành chuyển khoản trước. Nếu quý khách ở nội thành có thể áp dụng ship nhanh với chi phí 30k một lần ship.

Tài liệu tham khảo

• Vitex negundo – Wikipedia Tiếng Anh
• Vitex genus – Wikipedia Tiếng Anh
• A review of ethnomedicinal plant – Vitex negundo Linn
• Hoàng kinh – thaythuoccuaban