Sả

Cymbopogon citratus

Độ khó: easyHọ: PoaceaeSả chanhSả ănLemongrassHương maoSả Java

Sả (Cymbopogon citratus) là cây gia vị-dược liệu phổ biến khắp Việt Nam, gắn liền với phở, bò kho, ốc luộc, chả cá Lã Vọng. Cây thân cỏ to, mọc thành bụi cao 60–150cm; lá dài hẹp dạng dải xanh xám có mùi thơm chanh đặc trưng do tinh dầu citral (chiếm 65–85% — chất tạo mùi). Thân giả (phần gốc nhặn nhặn — gọi là ‘cây sả’) cứng và thơm, dùng chính làm gia vị. Phân biệt: sả chanh (C. citratus, gốc nhỏ, mùi nhẹ — gia vị nấu ăn); sả Java/sả hoa hồng (C. winterianus — cao to hơn, dùng chiết tinh dầu công nghiệp); sả dịu (C. nardus — chiết citronella đuổi muỗi). Việt Nam có khoảng 5.000 ha sả các loại, trong đó vùng Tân Phú Đông (Tiền Giang) chuyển từ trồng lúa sang sả thâm canh do chịu mặn tốt, hiệu quả kinh tế cao.

Hướng dẫn chăm sóc

vietnam

Ánh sáng: Cần nắng đầy đủ ≥6h/ngày.
Tưới nước: Sau trồng 10 ngày đầu tưới 1 lần/ngày để bén rễ. Sau đó chịu khô tốt; tưới 2–3 lần/tuần đủ. Vùng Tân Phú Đông tận dụng cả nước mưa và nước lợ trong vụ khô.
Đất trồng: Đất phù sa, đất cát pha, đất nhiễm mặn nhẹ, pH 5.0–7.5 (rộng). Cày sâu 20cm, lên luống nếu vùng úng. Khoảng cách hàng 70–80cm, cây cách cây 40–50cm (~30.000 bụi/ha).
Bón phân: Bón lót 15–20 tấn phân chuồng + 200kg lân + 500kg vôi/ha. Sau trồng 30 ngày bón thúc đợt 1: 100kg urê + 100kg kali/ha. Sau mỗi đợt thu hoạch bón thêm 80–100kg urê + 80kg kali/ha. Tổng 250–300kg N + 100kg P2O5 + 200kg K2O/ha/năm.
Nhân giống: Tách bụi: chọn bụi mẹ 8–12 tháng tuổi, khoẻ, không sâu bệnh; tách thành nhánh 2–3 dảnh, cắt bớt lá để 20–25cm, trồng nghiêng 45°. Tỉ lệ sống rất cao. Có thể trồng từ thân cây cắt khỏi gốc 5–8cm cắm xuống đất ẩm.
Thu hoạch: Sả gia vị: thu hoạch lứa đầu sau 5–6 tháng, bứt từng nhánh bụi (mỗi bụi có 15–25 cây con, chỉ lấy 70–80%). Sau đó cứ 60–90 ngày thu một lứa, kéo dài 3–5 năm trước khi trồng lại. Sả tinh dầu (Java): cắt lá khi cao 1m, mỗi 50–60 ngày một lứa, mang về chưng cất tinh dầu.